|       |   
Ահմէթ Ալթան – Ճառ Ամէն մարդ իր ստացած մրցանակը հպարտութեամբ կ'ընդունի, իսկ ես այսօր ամօթով կ'ընդունիմ: Այս մրցանակը կեանքիս մէջ պիտի կ'անգնի որպէս ցաւալի յուշարձան՝ անպատիժ ոճիրի մը, անհատոյց մեղքի մը:
Այսօր ստանձնածս մրցանակը բարի մարդու մը անունը կը կրէ:
Այսօր ստանձնածս մրցանակը սպանուած մարդու մը անունը կը կրէ:
Այս երկրին մէջ ապրող ամէն մարդու նման, ես ալ յանցաւոր եւ մեղաւոր եմ որ չեմ կրցած Հրանդ Տինքը մահէն պաշտպանել:
Այս երկրին մէջ ապրող ամէն մարդու նման ես ալ Հրանդ Տինքի իսկական դահիճներուն ձեռբակալուելուն ներդրում չունենալուս համար յանցագործ եւ մեղաւոր եմ:
Մեր աչքերուն առջեւ սպանուեցաւ ան:
Ան բռնութիւնը քաջալերելուն համար չէ որ բռնութեան զոհ եղաւ, վայրենութիւնը քաջալերելուն համար չէ որ վայրենութեան զոհ եղաւ, թշնամութիւնը քաջալերելուն համար չէ որ թշնամութեան զոհ եղաւ:
Խաղաղութիւնը եւ Համերաշխութիւնը քաջալերելուն համար սպանուեցաւ:
Ան անհատ մըն էր ցեղի մը որուն հարիւր հազարները անխղճօրէն եւ անիրաւօրէն սպանուած են, ան չէր մոռցած այդ մեռելները, այդ մեռելներուն ցաւը կը քաշէր, բայց սպանուեցաւ քանի որ չէր հաւատար որ այդ մեռելներուն վրէժը նոր մեռելներով պէտք է առնուի:
Խաւար եւ արիւնոտ անցեալէ մը, համերաշխութեամբ թարմացուած ապագայի մը համար կամուրջ կապելուն համար սպանուեցաւ:
Մենք այսօր, դէպի այդ ապագան կը քալենք անոր մարմինին վրայէն, որ մեր առջեւի վիհին վրայ լոյսէ կամուրջ մը ըլլայ կարծես:
Ուսերուն վրայ հարիւր հազարներու անմեղ մեռելներով ծանրաբեռնուած Հրանդ Տինքը թերեւս մինակը պիտի կրէ բեռը եօթանասուն միլիոն մարդուն դէպի անաչառ ապագայ :
Այնքան զօրեղ է ան:
Ան սպաննուեցաւ քանի որ այդքան զօրաւոր էր:
Տակաւին ջարդերուն, ոճիրներուն, բախումներուն ներկայ եղող, տակաւին բռնութիւնը եւ մահը փառաբանող ձայներուն բարձրացող երկրի մը մէջ, Հրանդ Տինքի արժէքը աւելի լաւ կը հասկնանք:
Ան մասնակից չդարձաւ անոնց որոնք ուրիշին բռնութենէն եւ վայրենութենէն իրենք իրեցն բաժին կը հանեն:
Ան զատուեցաւ որպէս զոհ քանի որ ճիշդ հակառակը, ինքնիրմէ, իր գոյութենէն, իր մարմինէն խաղաղութեան բաժին հանել ուզեց, քանի որ հանդգնեցաւ բաժին հանել խաղաղութեան: Դուք ինծի մրցանակ մը կու տաք որ իր անունը կը կրէ:
Ձեր ազնուութեան երախտապարտ եմ, սակայն չեմ հաւատար որ իմ անունս անոր անունին կողքին գրելու արժանի եմ:
Արժանի ըլլալու համար պէտք էր կարենայի զայն պաշտպանել:
Արժանի ըլլալու համար պէտք էր ներդրում ունենայի, որ անոր դահիճները յայտնաբերուէին:
Եթէ արտօնէք, այս մրցանակը կ'ուզեմ փոխ առնել:
Եթէ օր մը այս երկրին մէջ Հրանդ Տինքի իսկական դահիճները գտնող, զանոնք ի յայտ բերող, այս ահարկու վայրենութեան հաշիւը պահանջող, ազնիւ եւ պատւաւոր ղեկավար մը գայ, այն ատեն այս երեկոյ փոխ առածս սիրով անոր պիտի փոխանցեմ, դարձեալ այստեղ, այս հանրութեան առջեւ:
Այս մրցանակին իսկական տէրը ան պիտի ըլլայ:
Մինչեւ այդ օրը գայ, բարի մարդու մը համար զգացած ցաւի, եւ սպանութիւն մը չարգիլած ըլլալու վիրաւոր խիղճի խորհրդանիշ որպէս պիտի պահեմ այս մրցանակը:
Ցանկալով որ այդ օրը գայ, շնորհակալութիւն կը յայտնեմ ձեր առատաձեռնութեան որ այս աւանդը անարժան մարդու մը շնորհած էք:
Լիտիա Քաչօ – Ճառ

Անցագիրս, տոմսակս և Թուրքիոյ վիզաս քննեցի: Կեդրոնական Ասիա ճամբորդութեանս պատրաստ եմ. նախ Լոնտոն, ետքը Պոլիս, հոնկէ Ուզպէքիստան, եւ վերջապէս Ճափոն: Երբ ուղեւորութեան քարտէսը կը զննեմ, անցեալ ճամբորդութիւններուս յուշերը մտքիս մէջ կը կենդանանան:
Անցեալ տարի հետապնդեցի Քօլումպիական մաֆիայի հետքերը Վենեզուելլայի եւ իմ երկրիս՝ Մէքսիքայի մէջ: Մարդկային առեւտուրի ստեղծած ստրուկներու շուկան ի յայտ բերելու համար Ամերիկայի Միացեալ Նահանգերու զանազան շրջանները մեկնած եմ եւ Փնտռածս Սպիտակ Տան կոխքին, Շիգակոյի և Նիւ Եորքի մէջ գտած: Քուպայի մանուկներու ըսածներուն ականջ կախած, Տոմինիքեան Հանրապետութեան մէջ կոյս աղջկայ մը համար երեք հազար տոլար վճարելու պատրաստ Եւրոպացի եւ Ամերիկացի սեռային զբօսաշրջիկութեան ձգտողներու հետ հանդիպելու համար ծպտուած եմ որպէս մարմնավաճառ:
Նախապէս գտնուած էի Ֆինլանտիա, եւ ապա Սանկտ Փեթէրպուրկ, Մոսկուա և Քիեւ: Ապա օդանաւով մեկնած էի Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքը, եւ այնտեղի խառն յարաբերութիւնները հասկնալ փորձող Աննա Փոլիթովսկայայի հետ ծանօթացած էի, զինք յարգած էի: Ազրպէյճանէն եւ Հայաստանէն անցած էի: Թաշքէնթը և ժամանակի Պարսկական Կայսրութեան ամէնէն գեղեցիկ քաղաքաներէն մէկը եղող Սամարկանտը այցելած էի: Ուզպէքիստանէն Թուրքմէնիստանի մայրաքաղաք Աշխապատ անցած եմ: Նոյեմբեր էր, եւ օդը ցուրտ էր:
Եօթը տարեկանիս զգացած ցուրտին պէս էր. քրոջս հետ ամէն փողոց դուրս գալուս, մայրս մեզ կը զգուշացնէր որ «մանկագող»-էն ուշադիր ըլլայինք: Թաղին մէջ ամէն մարդու ծանօթ այս ծեր կինը պզտիկ աղջիկներ կը փախցնէր: Շաքար տալու պատրուակով անոնց կը մօտենար, կը խաբէր, կը փախցնէր ու օտարներուն կը ծախէր:
Քառասուն տարի ետք, ականջի Տիքընզի հեքիաթէ մը քաղուած դաս կը թուի, սակայն տեսած եմ որ 21-րդ դարու ամէնէն լուրջ հարցերէն մէկը դարձած է այս մէկը: Հասարակութեան մէջ ընդհանուր համոզմունքը այն է թէ, կիներու եւ աղջիկներու առեւտուրը, «մարդկային առեւտուր»ը հեռու երկիրներու մէջ կիները փախցնելով հանրային տուներու եւ կէյշաներու տուներու մէջ ծախող ծովահէններու դարձուցած պզտիկ խաղն է: Կարծեցինք թէ արդիականացումով եւ հուժկու համաշխարհայնացած շուկաներով պիտի ոչնչանային մարդ փախցնելու նման դէպքերը, եւ պիտի վերանային երբ «յետամնաց» աշխարհի ամէնէն մութ անկիւններու մանուկներ շահագործելու երեւոյթը շփման մէջ մտներ Արեւմուտքի օրէնքներու եւ շուկայական տնտեսութեան հետ: Սակայն այսօր ականատես ենք որ այս պատկերին ճիշդ հակառակն է որ տեղի կ'ունենայ: Շատ մը երկիրներ մարմնավաճառի անունին տակ օրինականացուցած են սեռային ստրկութիւնը, իսկ կարգ մը կառավարութիւններ կիներու եւ աղջիկներու վարկաբեկելու եւ ծախելու համար պաշտօնական բոզաւագութիւն ընելէ ետ չեն մնար եւ այս մարդոց ձեռքէն բռնի կ'առնուին որեւէ բան ըլլալու առիթները, բացի՝ զբօսաշրջիկներու եւ տեղացի յաճախորդներու գործածած մէկական ապրանք ըլլալը:
Տեղական եւ միջազգային շուկաներու վրայ սեռային ստրուկ ծախելով 35 միլիառ տոլար շահող մեծ եւ փոքր մաֆիական խումբերու հետքերը հետապնդած եմ աշխարհի չորս կողմը հինգ տարի շարունակ: Ականատեսն ենք նոր ընթացքի մը որ բնական կը գտնէ երիտասարդ եւ մանուկ հասակի աղջիկներու փախցուիլը, կորսուիլը, առնուիլ ծախուիլը և չարաշահուիլը: Այս երիտասարդ եւ մանուկ հասակի աղջիկները վարձու եւ ծախու սեռային ապրանքներու կը վերածուին, իսկ այս մշակոյթը մարդոց կը ներկայացուի որպէս տեսակ մը ազատութեան եւ յառաջդիմութեան շարժում: Մարդը մարդկութենէ հանող այս մարմնավաճառութեան պարագան, ըստ միլիոնաւոր մարդկանց, որոնք շուկայական տնտեսութեան մէջ են, մեծագոյն չարիք մը չէ: Այսպէս մտածողները կը նախնտրեն անտեսել որ մարմնավաճառներու երեւոյթին հիմքերուն մէջ է չարաշահումը, զատողութիւնը, ցեղամոլութիւնը, շահագործումը, եւ որ աշխարհի մէջ ամէն տեղ, մեծ կամ փոքր մակարդակի, կազմակերպուած յանցագործութեան զօրութիւնը կայ: Անոնց ամէնէն մեծ ուժը հետեւեալ պատգամին մէջ կ'ամփոփուի՝ «Երիտասարդ եւ մանուկ հասակի աղջիկները որեւէ արժէք չունին, իսկ անոնց ազատ սեռական փորձառութիւն մը ապրելու միակ միջոցը, պիտի հասկնան որ մարմնավաճառ դառնալն ու պոռնկագրութիւնն է»:
Ասիկա պարզ բարոյական տագնապի մը պատմութիւնը չէ, հակառակը, աշխարհի չորս կողմը կիներ եւ աղջիկներ ինծի ասիկա սորվեցուցին՝ եթէ մեր իրաւունքները գործածելու իսկական առիթներու տէր չենք, ինչպէ՞ս կրնանք ազատ ընտրութիւն կատարել:
Ես իմ իրաւունքներս գիտեմ: Պարզապէս ուրիշ կիներու ձայները լսելի դարձնելու իրաւունքս օգտագործելուս համար զիս բռնաբարել ուզեցին, բանտարկուած եմ, երկու անգամ դատ բացուած է վրաս, եւ մէկ անգամ ալ մահափորձի ենթարկուած եմ: Եւ հոս ես կ'օգտագործեմ միլիոնաւոր քոյրերուս չունեցած իրաւունքը. պիտի շարունակեմ գրել մինչեւ որ բոլորս միասին քալենք այս ճանապարհէն: Եւ պիտի շարունակեմ ոգեւորուելով Հրանդ Տինքէն, որ իր անկեղծութեան եւ քաջութեան պատճառով կեանքը կորսնցուց, որուն կեանքը եւ մահը Լատին Ամերիկայի մէջ բոլորիս վրայ խորապէս կ'ազդեն, եւ իր նման աշխարհի չորս կողմի մեր բարեկամներուն պարգեւած ջերմութենէն:
Հրանդ Տինքի շնորհիւ մեզմէ շատերը աւելի հասկցան թէ Թուրքիան շտապ պէտք է ուղուի դէպի ժողովրդավարութիւն, անոր Հայաստանի մէջ զարգացումներուն վերաբերեալ լրագրութիւն ընելու ոճը, Հայկական Ցեղասպանութեան և Սփիւռքի բարդ կառոյցին վերաբերեալ աւելի ազատամիտ մօտեցում ունենալը օգնեցին մեզ:
Հրանդի բոլոր մարդոց հանդէպ ունեցած խիղճը և ստեղծած համերաշխութիւնը երբեք պիտի չմոռցուին: Այս մրցանակը համեստութեամբ կ'ընդունիմ, որպէս Հրանդի յիշատակը, կ'ողջունեմ անոր արհեստավարժութիւնը, եւ խօսքի ազատութիւնը, Մարդկային Իրաւանց դատերու մէջ մեզ թողած իր մեծ ժառանգը: Շնորհակալութիւն:
AHMET ALTAN
   |   
LYDIA CACHO
Ահմէտ Ալթան – Կենսագրութիւն

Ահմէտ Ալթան՝ Ծնած է 1950 թուականին: Միջնակարգ եւ բարձրակարգ ուսումը ստացած է զանազան դպրոցներու մէջ, ուսումը շարունակած է Օրթա Տօղու Թէքնիք Համալսարանին մէջ: Աւարտած է Իսթանպուլի Համալսարանի տնտեսագիտական բաժինը: 24 տարեկանին սկսած է լրագրողութեան: Գիշերային լրագրութենէն, մինչեւ ընդհանրուր խմբագրապետութիւն, լրագրողութեան գրեթէ բոլոր աստիճաններուն վրայ աշխատած է: Նօքթա հանդէսին մէջ սկսած իր սիւնակները շարունակած է Հիւրրիէթ, Կիւնէշ, Միլլիյէթ եւ Ենի Եիւզյըլ թերթերուն մէջ օրական յօդուածներով:
Տարիներ շարունակ, ազատատենչ, ի հեճուկս համակարգի կեցուածքներու եւ գրութիւններու պատճառով շատ անգամ դատուած է, դատապարտուած է, եւ կամ ստիպուած է աշխատակցած թերթէն հեռանալ, սակայն շարունակած է իր ճամբան:
Իր առաջին գրական գործը «Չորս Եղանակ Աշուն» վէպը 27 տարեկանին գրի առած է: Աքատէմի Հրատարակչատան Վէպի Մեծ Մրցանակին արժանի նկատուած է: 1985-ին գրած երկրորդ վէպը՝ «Ջուրի Աղջիկը» անպարկեշտ ըլլալուն համար հաւաքուած է: Դատաւարութիւնը տեւած է երկու տարի: Դատարանը որոշած է «բռնի հաւաքել եւ ոչնչացնել» գիրքը, երկուք ու կէս էջնոց «անպարկեշտ» պարունակութեան համար: Յանցաւոր նկատուած տողերը գրաքննուելով գիրքը դարձեալ հրատարակուած է: 1996-ին հրատարակուած «Վտանգաւոր Հեքիաթներ»-ը աննախընթաց հրատարակչութեան քանակի հասած է: 1998-ին հրատարակուած «Սուրի Վէրքի Նման»-ը Իւնուս Նատի Վէպի Մրցանակ շահած է: «Սէրը Ապստամբութեան Օրերուն»-ը 2001-ին, «Խաբեբայութիւն»-ը 2002-ին եւ «Ամէնէն Երկար Գիշերը»-ը 2005ի-ին հրատարակուած են:

Նոյեմբեր 2007-ին Ալէվ Էր-ի հետ հիմնած է Թարաֆ (Կողմ) օրաթերթը: Հարցազրոյցի մը ընթացքին, Թարաֆ օրաթերթի հիմնադրութիւնը այսպէս բացատրած է՝ «Երբ անկեղծութեան կողմը կը բռնես, դէպքերուն դիմաց անկողմնակալ կ'ըլլաս: Ի՞նչ է անկողմնակալութիւն: Դէպքի մը իրականութիւնը ինչ որ է, ինչպէս որ պատահած է, այդպէս եղածին պէս ներկայացնել: Մենք այս կեցուածքին կողմնակալ ենք: Միւս թերթերուն գաղտնի պահած լուրերը մէջտեղ պիտի դնենք, մենք այս կեցուածքին կողմնակալ ենք...» Տակաւին ընդհանուր խմբագրապետն է Թարաֆ-ի, եւ Աւազի Ժամացոյց խորագրով սիւնակին մէջ կը գրէ: Թրքական Հանրապետութեան հիմնադրութիւնէն մինչեւ այսօր «զինուորական հարց» ըլլալով սահմանուող նիւթերը օրակարգ բարձրացնելով, զինուորական իշխանութիւնը կոտրելու, հարցաքննելու եւ քննադատելու միջոցաւ երկրին մէջ ժողովրդավարութեան հաստատումին համար կ'աշխատի: Օրաթերթին մէջ ծանուցումներու կրճատումին, ճնշումներուն, սպառնալիքներուն հակառակ, իր իտէալներուն սիրոյն կը շարունակէ պայքարիլ, հանդուգն լուրերով օրակարգը կ'որոշէ: Ժողովրդավարութեան ուղիին վրայ կը պայքարի, ինքզինք կը վտանգէ և փոփոխութիւն կը բերէ:
Լիտիա Քաչօ – Կենսագրութիւն

Լիտիա Քաչօ, Ծնած է 1963-ին Մէքսիքօ Սիթիի մէջ, հայրը եղած է մեքենայի ճարտարագէտ, իսկ մայրը՝ Համաշխարհային Բ Պատերազմին Ֆրանսայէն Մէքսիքա գաղթած փորթուկեան արմատներով ֆէմինիստ եւ հոգեբան մըն է:
Ասպարէզ նետուած է 1980-ներու կէսերուն: 12 տարի շարունակ, կազմակերպուած ոճիրի, մարդկային եւ թմրեցուցիչի առեւտուրի, բռնատիրական եւ պաշտօնական կառոյցներու մէջ անարդարութիւններու վերաբերեալ զանազան թերթերու եւ հանդէսներու մէջ յօդուածներ ստորագրած է: Մասնագիտացած է կանանց իրաւունքներու պաշտպանութեան և գրականութեան մէջ: 2000 թուականին Մեքսիքայի Քանքիւն քաղաքին մէջ բռնութեան եւ սեռային շահագործումի զոհ կիներու եւ մանուկներու համար հիմնած է Կիներուն Ամբողջական Սատար Կեդրոնը:
Ուսումնասիրութիւններուն արդիւնքով, մեքսիքացի գործատիրոչ մը կողմէ ղեկավարուող մանուկներու պոռնկագրութեան շղթան յայտնաբերած է: Ուսումնասիրութիւնը որպէս գիրք լոյս տեսած է 2005-ին «Դրախտի Սատանաները՝ Մանուկներու Պոռնկագրութիւնը Պահպանող Ուժը» խորագրով (Los Demonios del Edén): Գիրքը կը յայտնաբերէ թէ ինչպէս մանկամօլութեան շղթան կ'երկարի մինչեւ կառավարական պաշտօնեաները, քաղաքական դէմքերը, գործատէրերը և թմրեցուցիչ փախցնողները: «Դրախտի Սատանաները» հրատարակութենէն ետք դատ բացուած է: Փուէպա-ի նահանգապետի եւ կառավարութեան անդամներուն կողմէ Քաչօի դէմ արշաւ սկսած է: Բանտարկուած է: Միացեալ Ազգերկու Կազմակերպութեան Մարդկային Իրաւանց Յանձնաժողովի քաղաքական ապաստանի առաջարկով ազատ արձակուած է: Ազատ արձակուելէն ետք նահանգապետին, շրջանի դատախազին եւ դատաւորի մը դէմ դատ բացած է, փտածութեան եւ բանտի մէջ բռնաբարութեան փորձի մեղադրանքներով: Դատը փոխադրած է Մեքսիքայի Բարձր Դատարան: Բարձր Դատարանին մէջ դատ բացող առաջին կինը եղած է:
Կիները եւ մանուկները նշանակ առնող մարդկային առեւտուրի մասին գիրքին համար զանազան տեղեր գացած է: Ուսումնասիրութեան ժամանակ գաղտնի տեսախցիկ օգտագործած է, ծպտուած է՝ մայրապետէն մինչեւ մարմնավաճառ: Մեքսիքացի իր տասնեակ գործակիցներու նման, բան մը պատահելու պարագային, մարմինը գտնուելուն համար միշտ GPS սարք կրած է հետը:
Հեղինակն է զանազան գիրքերու: Անոնցմէ են՝ «Սիրտդ Խա՛ծ» (Muerdele el corazon, 2005), «Ամօթի Յուշեր» (Memorias de una infamia, 2008) եւ մարմնավաճառութեան պարտադրուած կիներու եւ երիտասարդ աղջիկներու հետ ըրած հանդիպումներուն հիման վրայ «Ուժի Ստրուկները» (Esclavas del poder, 2010):

Կը շարունակէ սիւնակներ ստորագրել Մեքսիքայի ամէնէն մեծ օրաթերթ Էլ Իւնիվէրսալ-ի մէջ: Մարդկային առեւտուրի զոհերուն օգնելու մէջ յաջողակ միջոցներու վերաբերեալ աշխատանոցներ կը վարէ: Ազատութեան, մարդուն, եւ հաւասարութեան կը հաւատայ, այս բոլորին համար կը պայքարի, կը վտանգէ ինքզինք, եւ իր հանդգնութեամբ կը շարունակէ նոր դարաշրջան կառուցել:
    |